GALERIA
Jeżeli używasz Internet Explorera, aby zobaczyć galerię musisz odblokować jej zawartość na pasku informacji (tuż nad naszą stroną).

Kompas, Nr 2, kwiecień 2008

Wzgórze Katedralne we Fromborku

Wzgórze katedralne czy zamek?

Każdego roku turyści powszechnie pytają o zamek we Fromborku. W błąd wprowadza ich rozmiar założenia architektonicznego i kolorystyczne podobieństwo z innymi budowlami obronnymi Warmii i Mazur. Dopiero z ust któregoś z lokalnych przewodników dowiadują się, że we Fromborku, na wysokim wzniesieniu, istnieje zespół sakralno-obronny zwany potocznie Wzgórzem Katedralnym. Ciąg murów obronnych o długości ok. 510 m łączy dwie bramy, dwie wieże, trzy baszty, pałac biskupi, kapitularz, wikariat i dwie kurie wewnętrzne w jedną całość, która jak pierścień otacza i chroni swoje serce - katedrę. W Polsce odpowiednikiem tak zabezpieczonej przez fortyfikacje katedry jest Wzgórze Wawelskie w Krakowie, które z Fromborkiem łączy wiele historycznych powiązań i ten sam południk.

Porta Major południowa, Porta Minor zachodnia

Na Wzgórze dostać się można okrążając cały zespół i wejść jedną z dwóch bram: Południową lub Zachodnią. Zwiedzanie kompleksu najlepiej jednak zacząć na drewnianym moście przy ulicy Katedralnej, skąd w całej okazałości widać imponujący masyw bramny oraz kaskadowość piętrzących się po lewej stronie: nowego wikariatu, baszty prochowej oraz barokowej dzwonnicy. Most nad zachowanymi fundamentami barbakanu prowadzi do głównego dziś wejścia - potężnej Bramy Południowej (Porta Major), składającej się z dwóch półkolistych baszt. Nad nią dostrzec można dwa herby, na których przedstawiono: baranka z chorągiewką (symbol Dominium Warmińskiego) oraz Pannę Marię z Dzieciątkiem Jezus (patronka Fromborka). Tuż za przejściem bramnym mieszczącym kasę muzealną, po prawej stronie, rośnie dąb - pomnik przyrody. Po lewej stronie widać w oddali o wiele skromniejszą Bramę Zachodnią (Porta Minor). Obiekt ze zrekonstruowaną broną na prowadnicach łączy gankami obronnymi dzwonnicę i tzw. Wieżę Kopernika. Gdy Brama Zachodnia jest otwarta, warto na krótko opuścić dziedziniec, by zobaczyć interesujący układ wież: biskupa Radziejowskiego, Kopernika, Wodnej i Baszty Rybackiej w mieście, które po połączeniu jedną linią ukazują punkt graniczny z Rosją na Mierzei Wiślanej.

Panowie katedralni i ich własności

Rozmiary katedry warmińskiej były podyktowane liczbą 16 kanoników. Ci wysocy dostojnicy kościelni mieli zagwarantowane miejsce w stalli, prezbiterium oraz przy ołtarzach bocznych w korpusie katedry. Z kanonikami wiąże się budynek kapitularza w północno-wschodnim narożu wzgórza, który, tak jak przed wiekami, mieści historyczną salę zebrań, będącą świadkiem posiedzeń, narad i elekcji biskupich Warmińskiej Kapituły Katedralnej. Inne obiekty ściśle związane z kanonikami to kanonie wewnętrzne i zewnętrzne. Te pierwsze były wygodnymi budynkami mieszkalnymi w obrębie Wzgórza, a ich zakup uzależniony był od zamożności kanonika. Ponieważ nie było ich wiele, z czasem poszczególne elementy obronne systemu katedralnego: wieże, baszty, bramy zyskały sobie nowych właścicieli jako kurie wewnętrzne. Naturalnie na kanoników czekały także kanonie leżące poza murami Wzgórza. Po śmierci właścicieli, kanonie ponownie stawały się własnością kapituły, która sprzedawała je nowym nabywcom. Dzisiejszy zespół kurii kanonicznych wewnętrznych składa się z dwóch budynków: gotyckiego Domu Kustosza oraz barokowej kurii pod patronatem NMP Większej. Zachowało się także siedem kurii zewnętrznych. Kanonie łączył podziemny korytarz ułatwiający swobodne przemieszczanie się. Niestety obecnie system ten nie jest udrożniony i udostępniony dla zwiedzających.

Kierować się do centrum
Liczne parkingi, płatny przy ul. Kopernika
Sezon: 1.V - 1.IX
Katedra, Wieża Widokowa, Wieża Kopernika: 9.30 - 17.00; Muzeum - Pałac: 9.00 - 16.00; Zespół Szpitalny: 10.00 - 18.00; wt. - sob.: czynne wszystkie obiekty; pon.: nieczynne Muzeum-Pałac i Zespół Szpitalny, niedz.: nieczynna Katedra, Wieża Kopernika i Zespół Szpitalny
Sezon: 1.V - 1.IX Wieża Kopernika w tym okresie jest nieczynna; pozostałe obiekty: 9.00 - 16.00; wt. - sob.: czynne wszystkie obiekty; pon.: nieczynne Muzeum-Pałac i Zespół Szpitalny, niedz.: nieczynna Katedra i Zespół Szpitalny
Średnio 30 minut na każdy obiekt
Katedra: 4zł (ulgowy 2zł); Muzeum Kopernika: 4zł (2zł); Wieża Widokowa: 5zł (3zł); Zespół Szpitalny św. Ducha z Kaplicą św. Anny: 4zł (2zł); Planetarium: 5zł (8zł);
Wieża Kopernika: otwierana na zarządzenie
Przewodnik: 80 - 100 zł; języki: polski, rosyjski, niemiecki, angielski.
Proponowany kontakt: 0 609 683 313
Trzy restauracje w centrum miasta
55 243-72-18; 55 243-73-96
www.frombork.art.pl
dane z kwietnia 2008

Bazylika - serce Warmii

Słynna gotycka katedra p.w. NMP i św. Andrzeja Apostoła została wzniesiona w XIV w., w przeciągu 59 lat. Zbudowano ją na planie dwóch wydłużonych prostokątów o halowym układzie przestrzennym i wraz z kruchtą zachodnią liczy prawie 100 m. długości. W jej wnętrzu stoi m.in. 25 ołtarzy, a wśród nich grupa 16 wczesnobarokowych ołtarzy ustawionych przy filarach międzynawowych. Naprzeciwko nich znajdują się sedilla kanonickie, które służyły kanonikom w ich codziennych obowiązkach. Pamiątkami po kanonikach są także liczne epitafia zawieszone na ścianach oraz gotyckie, renesansowe i barokowe płyty nagrobne w posadzce świątyni. Jedyne gotyckie dzieła sztuki w katedrze to pentaptyk bpa Watzenrode z Fromborską Madonną w nawie północnej, epitafium kanonika Boreschowa, krucyfiks w łuku tęczowym i detale stall gotyckich w sedillach neogotyckich. Całą wschodnią ścianę chóru zajmuje marmurowa grupa ołtarzowa fundacji bpa Grabowskiego z obrazami Torellego. Po lewej i prawej stronie wzdłuż ścian bocznych prezbiterium znajdują się symetrycznie rozmieszczone monumentalne, rokokowe stalle chórowe. Wciąż służą one kanonikom podczas ważnych uroczystości religijnych. Pod sklepieniem katedry zawieszona została tiara papieska Piusa II oraz osiem kapeluszy kardynalskich warmińskich biskupów i kanoników.

Stanisław Kuprjaniuk

Cały tekst i mapki w magazynie Kompas (nr2)

Prawa autorskie i zasady wykorzystania artykułów