Kompas - Jez. Długie w Olsztynie

GALERIA
Jeżeli używasz Internet Explorera, aby zobaczyć galerię musisz odblokować jej zawartość na pasku informacji (tuż nad naszą stroną).

Jezioro urzeka olsztyniaków naturalnym charakterem swego otoczenia. Choć oddalone jest zaledwie o parę kroków od serca miasta, uniknęło drapieżnych szponów urbanizacji - jego otoczeniem są lasy, zieleńce i osiedle domków jednorodzinnych. I właśnie takim naturalnym zbiornikiem Jezioro Długie było przez całe wieki sąsiedztwa z rozrastającym się Olsztynem. Dopiero pod koniec XIX w. w jego otoczeniu pojawiły się koszary wojskowe a pierwsze nad jego brzegami osiedle powstało w latach trzydziestych dwudziestego wieku.

Problemy pojawiły się dopiero po drugiej wojnie światowej. Zapadła decyzja o zbudowaniu awaryjnego przelewu ścieków wprost do jeziora, i tak, od lat pięćdziesiątych, rozpoczęło się zabijanie tego wdzięcznego jeziorka. Życie w jeziorze praktycznie zamarło - przetrwać potrafiły tylko organizmy radzące sobie w środowisku pozbawionym tlenu a o wędkowaniu można było tylko pomarzyć. Jezioro Długie stało się znane... jako jedno z najbardziej zanieczyszczonych jezior w Polsce. Chemicy mogli urządzać sobie wycieczki, by przekonać się jakie ciekawe związki potrafią wydzielać się w toni jeziora... Taki zbiornik w centrum miasta to naprawdę wstydliwy problem. Trzeba było jakoś ratować sytuację.

Pierwsze próby przywrócenia jeziora do życia podjęto w latach osiemdziesiątych. Zdecydowano, że zanieczyszczona woda w Jeziorze Długim zostanie wymieniona na wodę z jeziora Krzywego. Niestety odpływ wody z Długiego nigdy nie działał jak należy a dopływające z Krzywego wody podniosły poziom Długiego. Pod wodą znalazł się most spinający brzegi jeziora i okoliczne alejki. Do dziś można oglądać pozostałości po tym przedsięwzięciu - instalacje lewara, który miał odprowadzać wody jeziora z północnej zatoki.

Kolejne działania zaplanowali naukowcy z obecnej Katedry Inżynierii Ochrony Środowiska UWM. W 1986 rozpoczęto dziesięcioletni okres pompowania powietrza w wody jeziora. Ostatnim etapem jego reanimacji (lata 2000 - 2003) było wprowadzenie do wody środków chemicznych, które eliminowały z niej pierwiastki niezbędne do rozwoju glonów. Jaki skutek przyniosły dwudziestoletnie próby przywrócenia jeziora mieszkańcom i przyrodzie?

Przekonują się o tym codziennie spacerujący nad jeziorem olsztyniacy. W wielu miesiącach woda jest przezroczysta a latem spotkamy nawet kąpiących się ludzi. Na brzegach rozwinęła się roślinność, pojawiły się liczne ryby i bezkręgowce. Do jeziora wróciło życie, jednak, choć nie widać tego na pierwszy rzut oka, jest to życie pod wieloma względami nietypowe i zaskakujące. . Przywrócone jezioro to w zasadzie "bezludna wyspa", którą dopiero odkrywają na nowo wodne zwierzęta i rośliny. To dlatego na przykład w Długim żyją między innymi bezkręgowce typowe dla... strumieni. Na brzegach natomiast licznie zieleni się tatarak.

Nie będziemy mieli też żadnych problemów z wypatrzeniem wodnego ptactwa. Najliczniejsze są oczywiście krzyżówki i łabędzie, które chętnie wychodzą na spotkanie karmiących je ludzi. Uważny obserwator dostrzeże jednak wśród nich także inne gatunki kaczek a platformy na środku jeziora to miejsce pewnej obserwacji kormoranów. W obserwacjach przyrody pomogą rozmieszczone wzdłuż alejek tablice i choć umieszczone na nich informacje nie zawsze pasują do Jeziora Długiego, to z pewnością można je wykorzystać do wspólnych rodzinnych poszukiwań wodnych organizmów.